SPIS ROZDZIAŁÓW Cukrzyca - definicja i klasyfikacja Jak rozpoznać cukrzycę? Przewlekłe powikłania cukrzycy Zasady leczenia cukrzycy typu 1 Zasady leczenia cukrzycy typu 2 Hipoglikemia

dr med. Hanna Jasiel-Wojculewicz
specjalista chorób wewnętrznych, diabetolog

Rozpoznanie cukrzycy w fazie nasilonych zaburzeń metabolicznych nie powinno nastręczać trudności do tego stopnia, że obecność tej choroby mogą stwierdzić sami pacjenci lub ich rodziny, pod warunkiem że wcześniej zetknęli się z podobnymi objawami u innych członków swoich rodzin czy znajomych.

Typowe objawy kliniczne, które powinny wzbudzać niepokój, to: osłabienie, senność, utrata masy ciała, zwiększone pragnienie (do kilku litrów dziennie więcej niż dotychczas), zwiększona ilość oddawanego moczu, nawracające drożdżakowe infekcje w okolicach narządów płciowych, w skrajnych przypadkach - wyczuwalny zapach acetonu w wydychanym przez chorego powietrzu, śpiączka.

Nasilenie i współistnienie poszczególnych objawów mogą być różne; zależy to od typu cukrzycy, czasu jej trwania przed ustaleniem rozpoznania i predyspozycji osobniczych.
W ewidentnych klinicznie przypadkach postawienie diagnozy nie budzi wątpliwości. By ją potwierdzić, należy wykonać badania laboratoryjne, które wymieniono w standardach rozpoznawania cukrzycy opracowanych przez Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne w 1997 roku i przyjęte przez Światową Organizację Zdrowia w 1999 roku.

Prawidłowa glikemia na czczo jest mniejsza niż 110 mg% (6,1 mmol/l).
Cukrzycę rozpoznaje się, gdy 2-krotnie zostaną wykazane wartości glikemii na czczo równe lub przekraczające 126 mg% (7,0 mmol/l).
Stężenia cukru mieszczące się w granicach podanych wyżej wartości, czyli między 110 mg% a 125 mg% (6,1-7,0 mmol/l), określa się jako nieprawidłową glikemię na czczo.
Ponadto, cukrzycę można rozpoznać na podstawie 2-krotnego stwierdzenia stężenia cukru we krwi wynoszącego co najmniej 200 mg% w próbkach krwi pobranych o dowolnej porze dnia, niezależnie od czasu, jaki upłynął od przyjęcia posiłku.

W przypadkach budzących wątpliwości diagnostyczne zaleca się badanie glikemii 2 godziny po doustnym teście obciążenia 75,0 g glukozy rozpuszczonej w wodzie (ok. 300 ml).
U chorego na cukrzycę stężenie cukru we krwi 120 minut po wykonaniu tego testu wynosi 200 mg% i więcej.
U osób zdrowych w 120. minucie glikemia nie powinna przekraczać 140 mg%. Stężenie cukru między 140 a 200 mg% (tj. między 7,8 mmol/l a 11,1 mmol/l) jest podstawą do rozpoznania stanu upośledzonej tolerancji glukozy.

Reasumując, cukrzycę można rozpoznać, mierząc (w nawiasach podano wartości potwierdzające obecność choroby):

1. 2-krotnie glikemię na czczo (≥ 126 mg%, czyli ≥ 7,0mmol/l);
2. w teście obciążenia 75,0 glukozy (w 120. min ≥ 200 mg%, czyli ≥ 11,1 mmol/l);
3. 2-krotnie glikemię przygodną - o dowolnej porze niezależnie od posiłku (≥ 200 mg%, czyli ≥ 11,1mmol/l).

Pomocnym badaniem, którego wynik może potwierdzić podejrzenie choroby, jest badanie cukromoczu, czyli glikozurii. Każda ilość cukru wydalanego drogą nerek wymaga pogłębienia diagnostyki. Można także posłużyć się badaniem stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA_1c) - wynik powyżej 6,0% również powinien spowodować dalsze postępowanie diagnostyczne.