Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2007. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego
Przedmowa
Na świecie od wielu lat do tradycji należy tworzenie tzw. rekomendacji, zaleceń, standardów itp. w niemal wszystkich dziedzinach medycyny, w tym także w diabetologii. Pod koniec lat 80. i na początku 90. dwa odrębne zespoły europejskie przygotowały tzw. Desk-top guidelines, osobno dla cukrzycy typu 2 (wówczas nieinsulinozależnej) [1] i cukrzycy typu 1 (wtedy insulinozależnej) [2]. Ukazały się też odrębne wytyczne pediatryczne [3]. Zalecenia europejskie dotyczące cukrzycy typu 2 zmodyfikowano jeszcze w 1993 roku [4]. W latach 1998-1999 European Diabetes Policy Group wydała kolejno zalecenia dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę typu 1 [5] i typu 2 [6]. Ukazały się również znowelizowane zalecenia pediatryczne [7]. Corocznie wydaje się też rekomendacje Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA, American Diabetes Association) [8]. W wielu krajach, w tym w większości krajów europejskich, ukazują się zalecenia lokalne. Ponadto wydano wytyczne dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej [9]. W 2005 roku ukazały się wydane przez IDF (Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna) ogólnoświatowe zalecenia dotyczące postępowania w cukrzycy typu 2, siłą rzeczy bardzo ogólne, choć zawierające próbę podziału na trzy poziomy opieki [10]. Również w zaleceniach innych towarzystw, np. Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC, European Society of Cardiology) [11], poruszane są zagadnienia związane z leczeniem chorych na cukrzycę. Ta duża liczba różnych zaleceń i rekomendacji stwarza konieczność opracowania w Polsce syntetycznego, jednolitego zestawu zaleceń dostosowanego do polskich warunków i jednocześnie zgodnego z ogólnoświatowymi tendencjami i zasadami.
Liczne dane wskazują, że niewłaściwe stosowanie się do zaleceń lekarskich związane jest z problemami psychologicznymi, które dokładnie omówiono w „Evidence Based Guidelines of the German Diabetes Association: Psychosocial Factors and Diabetes Mellitus”.
Dlatego Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) powołał specjalny zespół ds. opracowania „Zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę”. W ten sposób PTD po raz pierwszy zespołowo przygotowało rekomendacje mające charakter kompleksowy i wieloośrodkowy, a równocześnie opierające się na aktualnych doniesieniach diabetologii światowej. Jego autorzy uważają, że właśnie Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, jako główny organizator życia naukowego i inicjator praktycznego wdrażania nauki o cukrzycy oraz jako ogólnopolska niezależna organizacja społeczna, jest najbardziej predestynowane do opracowania i wydania takich zaleceń, podobnie jak czynią to towarzystwa w innych krajach. W Polsce tego typu uzgodnione zalecenia zespołowe przygotowane pod patronatem PTD dotyczyły wcześniej jedynie wybranych zagadnień, np. wykrywania cukrzycy u kobiet w ciąży [12].
„Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2007”, będące trzecią kolejną edycją, nie są i nie mogą być podręcznikiem diabetologii, nie mogą także zastępować bogatej światowej i rodzimej literatury podręcznikowej. Mają natomiast stanowić wytyczne będące podstawą ustalenia standardów postępowania i organizacji leczenia chorych na cukrzycę w Polsce. Uzupełnione w porównaniu z 2005 i 2006 rokiem niniejsze opracowanie ma nadal niewątpliwie pewne niedoskonałości. Wraz z pojawieniem się uwag oraz zmianami wynikającymi z postępu dokonującego się w diabetologii do tekstu „Zaleceń” zostaną wprowadzone uzupełnienia i poprawki. Autorzy planują coroczne publikowanie aktualnych wydań uzupełnionych i poprawionych „Zaleceń”, dlatego też oczekują na komentarze, poprawki i uzupełnienia, które zostaną uwzględnione w kolejnych opracowaniach.
Prof. zw. dr hab. med. Władysław Grzeszczak
Przewodniczący Zespołu
Prof. zw. dr hab. med. Jacek Sieradzki
Prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego
Piśmiennictwo
1. European NIDDM Policy Group: Management of non-insulin- dependent diabetes mellitus in Europe: a consensus view. IDF Bulletin 1988; 9: 1.
2. European IDDM Policy Group: Consensus guidelines for the of management of insulin-dependent (type 1) diabetes. Diabetic Med. 1993; 10: 990.
3. ISPAD-IDF/WHO (European Region) Policy Group: Consensus guidelines for the management of insulin-dependent (type 1) diabetes mellitus (IDDM) in childhood and adolescence. Freund Publ. London, 1995.
4. European NIDDM Policy Group: a desk-top guide for the management of non-insulin-dependent diabetes mellitus (NIDDM), Kirchheim, Mainz 1993.
5. European Diabetes Policy Group: Podręczny poradnik postępowania w cukrzycy typu 1 (insulinozależnej). Med. Prakt. 1998; 10 (supl.).
6. European Diabetes Policy Group 1998–1999: Podręczny poradnik postępowania w cukrzycy typu 2. Med. Prakt. 1999; 10 (supl.).
7. ISPAD Consensus Guidelines for the Management of type 1 Diabetes Mellitus in Children and Adolescents. Consensus Guidelines 2000. Medical Forum International, Zeist, Netherlands.
8. American Diabetes Association: Clinical practice recommendations. Diabetes Care 2004; 27 (supl. 1).
9. Recommendations for the management of patients with type 2 diabetes mellitus in the Central, Eastern and Southern European Region. Int. J. Postgraduate Train. Med. 2000; 8: 1.
10. International Diabetes Federation: Global guidelines for type 2 diabetes. IDF Brussels 2005.
11. European Society of Cardiology: European guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice — 2003.
12. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego: Zalecenia w sprawie wczesnego rozpoznawania cukrzycy w ciąży. Diabetol. Pol. 1994; 1: 80.
COPYRIGHT BY VIA MEDICA,
WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.
Via Medica, ul. Świętokrzyska 73, 80-180 Gdańsk,
tel.: (0 58) 3209494, faks: (0 58) 3209460,
viamedica@viamedica.pl
