Na świecie od wielu lat do tradycji należy tworzenie tzw. rekomendacji, zaleceń czy standardów w niemal wszystkich dziedzinach medycyny, w tym także w diabetologii. Pod koniec lat 80. i na początku lat 90. dwa odrębne zespoły europejskie przygotowały tzw. Desk-top guidelines, osobno dla cukrzycy typu 2 (wówczas nieinsulinozależnej) [1] i cukrzycy typu 1 (wtedy insulinozależnej) [2]. Ukazały się też odrębne wytyczne pediatryczne [3]. Zalecenia europejskie dotyczące cukrzycy typu 2 zmodyfikowano jeszcze w 1993 roku [4]. W latach 1998–1999 European Diabetes Policy Group wydała kolejno zalecenia dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę typu 1 [5] i typu 2 [6]. Ukazały się również znowelizowane
zalecenia pediatryczne [7]. Corocznie publikuje się też rekomendacje Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA, American Diabetes Association) [8]. W wielu krajach, w tym w większości krajów europejskich, ukazują się zalecenia lokalne. Ponadto wydano wytyczne dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej [9]. W 2005 roku ukazały się wydane
przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną (IDF, International Diabetes Federation) ogólnoświatowe zalecenia dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę typu 2 — siłą rzeczy bardzo ogólne, choć zawierające próbę podziału na
trzy poziomy opieki [10]. Również w zaleceniach innych towarzystw, np. Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC, European Society of Cardiology) [11, 12], są poruszane zagadnienia związane z leczeniem chorych na cukrzycę.
Ta duża liczba różnych zaleceń i rekomendacji stwarza konieczność opracowania w Polsce syntetycznego i jednolitego zestawu zaleceń dostosowanego do polskich warunków i jednocześnie zgodnego z ogólnoświatowymi tendencjami i zasadami.
Liczne dane wskazują, że niewłaściwe stosowanie się do zaleceń lekarskich jest związane z problemami psychologicznymi,
które dokładnie omówiono w „Evidence Based Guidelines of the German Diabetes Association: Psychosocial Factors and Diabetes Mellitus”.
Dlatego Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) z inicjatywy profesora Jacka Sieradzkiego powołał specjalny zespół ds. opracowania „Zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę”. W ten
sposób PTD po raz pierwszy zespołowo przygotowało rekomendacje mające charakter kompleksowy i wieloośrodkowy, a równocześnie oparte na aktualnych tendencjach światowej diabetologii. Ich autorzy uważają, że właśnie PTD, jako
główny organizator życia naukowego i inicjator praktycznego wdrażania nauki o  ukrzycy oraz jako ogólnopolska niezależna organizacja społeczna, jest najbardziej predestynowane do opracowania i wydania takich zaleceń, podobnie jak czynią to towarzystwa w innych krajach.
W Polsce tego typu uzgodnione zalecenia zespołowe przygotowane pod patronatem PTD dotyczyły jedynie wybranych zagadnień, np. wykrywania cukrzycy u kobiet w ciąży [13].
„Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2008”, będące czwartą, kolejną edycją, nie są i nie mogą być podręcznikiem diabetologii, nie mogą także zastępować bogatej światowej i rodzimej literatury podręcznikowej.
Mają natomiast stanowić wytyczne będące podstawą ustalenia standardów postępowania i organizacji leczenia chorych na cukrzycę w Polsce.
Niniejsze opracowanie, uzupełnione w porównaniu z latami 2006 i 2007, niewątpliwie ma nadal pewne niedoskonałości. Wraz z pojawieniem się uwag oraz zmianami wynikającymi z postępu osiąganego w diabetologii do tekstu
„Zaleceń” zostaną wprowadzone uzupełnienia i poprawki. Autorzy planują coroczne publikowanie aktualnych wydań
„Zaleceń”, dlatego też oczekują na komentarze, poprawki i uzupełnienia, które zostaną uwzględnione w kolejnych
opracowaniach.

Przewodniczący Zespołu
Prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego
Prof. zw. dr hab. med. Władysław Grzeszczak


PIŚMIENNICTWO
1. European NIDDM Policy Group: Management of non-insulin-
dependent diabetes mellitus in Europe: a consensus view.
IDF Bulletib 1988; 9: 1.
2. European IDDM Policy Group: Consensus guidelines for the
of management of insulin-dependent (type 1) diabetes. Diabet.
Med. 1993; 10: 990.
3. European NIDDM Policy Group: a desk-top guide for the management
of non-insulin-dependent diabetes mellitus (NIDDM),
Kirchheim, Mainz 1993.
4. European Diabetes Policy Group: Podręczny poradnik
postępowania w cukrzycy typu 1 (insulinozależnej). Med.
Prakt. 1998; 10 (supl.).
5. European Diabetes Policy Group1998–1999: Podręczny poradnik
postępowania w cukrzycy typu 2. Med. Prakt. 1999; 10 (supl.).
6. ISPAD–IDF/WHO (European Region) Policy Group: Consensus
Guidelines for the Management of type 1 Diabetes Mellitus
in Children and Adolescents. Consensus Guidelines
2000. Medical Forum International, Zeist, Netherlnads.
7. American Diabetes Association: Clinical practice recommendations.
Diabetes Care 2004; 27 (supl. 1).
8. Recommendations for the management of patients with
type 2 diabetes mellitus in the Central, Eastern and Southern
European Region. Int. Journ. Postgraduate Train. Med.
2000; 8: 1.
9. International Diabetes Federation: Global guidelines for type
2 diabetes. IDF Brussels 2005.
10. European Society of Cardiology: European guidelines on
cardiovascular disease prevention in clinical practice
— 2003.
11. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego:
Zalecenia w sprawie wczesnego rozpoznawania cukrzycy
w ciąży. Diabetol. Pol. 1994; 1: 80.
12. The task force on diabetes and cardiovascular diseases of
the European Society of Cardiology (ESC) and of the European
Association for the Study of Diabetes (EASD). Eur. Heart
J. 2007; 9, supl. C.

UserAttachments/Zalecenia PTD 2008.pdf