Na świecie od wielu lat do tradycji należy tworzenie rekomendacji, zaleceń, standardów niemal we wszystkich dziedzinach medycyny, w tym także w diabetologii. Pod koniec lat 80. i na początku 90. XX wieku dwa odrębne zespoły europejskie przygotowały tak zwane Desk-top guidelines, osobno dla cukrzycy typu 2 (wówczas insulinoniezależnej) [1] i cukrzycy typu 1 (wtedy insulinozależnej) [2]. Ukazały się też odrębne wytyczne pediatryczne [3]. Corocznie wydaje się też rekomendacje Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA, American Diabetes Association) [4]. W wielu krajach, w tym w większości krajów europejskich, ukazują się zalecenia lokalne. Również w zaleceniach innych towarzystw, na przykład Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC, European Society of Cardiology) [3, 5], są poruszane zagadnienia związane z leczeniem chorych na cukrzycę.
Ta duża liczba różnych zaleceń i rekomendacji stwarza konieczność opracowania w Polsce syntetycznego i jednolitego zestawu zaleceń dostosowanego do polskich warunków, a jednocześnie zgodnego z ogólnoświatowymi tendencjami i zasadami.
Dlatego Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) z inicjatywy profesora Jacka Sieradzkiego w 2004 roku powołał specjalny zespół ds. opracowania „Zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę”. W ten sposób PTD — wtedy po raz pierwszy zespołowo — przygotowało rekomendacje mające kompleksowy i wieloośrodkowy charakter, a równocześnie oparte na aktualnych doniesieniach diabetologii światowej [6]. Ich autorzy uważają, że właśnie PTD, jako główny organizator życia naukowego i inicjator praktycznego wdrażania nauki o cukrzycy oraz jako ogólnopolska niezależna organizacja społeczna, jest najbardziej upoważnione do opracowania i wydania takich zaleceń, podobnie jak czynią to towarzystwa w innych krajach.
„Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2009”, będące piątą, kolejną edycją, nie są i nie mogą być podręcznikiem diabetologii; nie mogą także zastępować bogatej, światowej i rodzimej, literatury podręcznikowej. Mają natomiast stanowić wytyczne będące podstawą ustalenia standardów postępowania i organizacji leczenia chorych na cukrzycę w Polsce.
„Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę” na 2009 rok zostały w znacznym stopniu zmodyfikowane. Uwzględniono w nich wyniki dużych randomizowanych badań opublikowanych w 2008 roku [7–11]. Rezultaty tych badań ukazały w nowym aspekcie zasady leczenia chorych na cukrzycę. Autorzy zmodyfikowali również układ części rozdziałów.
Autorzy planują coroczne publikowanie aktualnych wydań uzupełnionych i poprawionych „Zaleceń”, dlatego też oczekują na komentarze, poprawki i uzupełnienia, które zostaną uwzględnione w kolejnych opracowaniach.

Przewodniczący Zespołu
Prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego
Prof. zw. dr hab. med. Władysław Grzeszczak


Piśmiennictwo
1. European NIDDM Policy Group: Management of non-insulin- dependent diabetes mellitus in Europe: a consensus view. IDF Bulletin 1988; 9: 1.
2. European IDDM Policy Group: Consensus guidelines for the management of insulin-dependent (type 1) diabetes. Diabet. Med. 1993; 10: 990–1005.
3. European Society of Cardiology: European guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice — 2003. N. Eur. J. Cardiovasc. Prev. Rehabil. 2003; 10 (supl. 1): S1–S78.
4. American Diabetes Association. Clinical practice recommendations. Diabetes Care 2009; 32: supl. C.
5. The task force on diabetes and cardiovascular diseases of the European Society of Cardiology (ESC) and of the European Association for the Study of Diabetes (EASD). Eur. Heart J. 2007; 9: supl. C.
6. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego: Zalecenia w sprawie wczesnego rozpoznawania cukrzycy w ciąży. Diabetol. Pol. 1994; 1: 80.
7. ADVANCE Collaborative Group. Intensive blond glucose control and vascular outcomes in patients with type 2 diabetes. N. Engl. J. Med. 2008; 358: 2560–2572.
8. Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes Study Group. Effects of intensive glucose lowering in type 2 diabetes. N. Engl. J. Med. 2008, 358, 2545–2559.
9. Holman R.R., Paul S.K., Bethel M.A., Matthews D.R., Neil H.A.W. 10-year follow up of intensive glucose control in type 2 diabetes. N. Engl. J. Med. 2008; 358: 2577–2589.
10. Gaede P., Lund-Andersen H., Parking H.H., Pedersen O. Effect of a multifactorial intervention on mortality in type 2 diabetes. N. Engl. J. Med. 2008; 358: 580–591.
11. Duckworth W., Abraira C., Moritz T. i wsp.; for the VADT Investigators. Intensive glucose control and complications in American veterans with type 2 diabetes. N. Engl. J. Med. 2009; 360: 129–139.


Zalecenia — pobierz plik pdf